<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<page xmlns="http://projectmallard.org/1.0/" xmlns:its="http://www.w3.org/2005/11/its" type="topic" style="task" id="rules" xml:lang="kk"> <!-- the "its" line is allowing translations for medias -->

  <info>
    <link type="guide" xref="index#reversi"/>
    <revision pkgversion="3.36" version="0.2" date="2020-02-01" status="final"/>

    <credit type="author copyright">
      <name>Tiffany Antopolski</name>
      <email its:translate="no">tiffany.antpolski@gmail.com</email>
      <years>2012</years>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Michael Hill</name>
      <email its:translate="no">mdhillca@gmail.com</email>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Stephen Pearce</name>
      <email its:translate="no">me@stevepdp.org</email>
      <years>2015</years>
    </credit>
    <credit type="editor copyright">
      <name>Arnaud Bonatti</name>
      <email>arnaud.bonatti@gmail.com</email>
      <years>2020</years>
    </credit>

    <license href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/">
      <p>Creative Commons Share Alike 3.0</p>
    </license>
  </info>

  <title>Ережелер</title>

  <p><em>Классикалық Реверси</em> мен <em>Кері Реверси</em> — <em>Күңгірт</em> және <em>Ақшыл</em> деп аталатын екі ойыншыны бетпе-бет келтіретін тақта ойындары. Екі ойын да бірдей ережелерді қолданады; олардың арасында тек соңғы мақсат қана ерекшеленеді: <em>Классикалық Реверсиде</em> мақсат — қарсыластан <em>көбірек</em> фигурамен аяқтау; ал <em>Кері Реверсиде</em> — <em>азырақ</em> фигурамен аяқтау.</p>

  <p>Екеуі де бір жағы күңгірт, екінші жағы ақшыл фигуралармен ойналады. <em>Күңгірт</em> пен <em>Ақшыл</em> бос ұяшыққа өз түстеріндегі жаңа фигураны қосып, қарсыластың кем дегенде бір қатар фигурасын қоршау арқылы кезекпен ойнайды; фигуралар осылай қолға түскенде, олар басып алған ойыншының түсіне аударылады.</p>

  <section id="game-start">
    <title>Ойынның басталуы</title>

    <p>Реверси ойын тобының ойындары әдетте 8 де 8 тақтада ойналады. Ойын тақтаның орталық төрт ұяшығына қойылған екі ақшыл және екі күңгірт төрт фигурадан басталады.</p>

    <p><app>Реверси</app> бастапқыда реверси ойын тобы үшін ең көп таралған бастапқы позицияны пайдаланады, ол келесі суретте көрсетілген; бірақ қаласаңыз, ол сізге <link xref="start-position">бастапқы позицияны түрлендіруге</link> де мүмкіндік береді.</p>

    <table>
      <tr>
        <td>
          <media type="image" mime="image/png" src="figures/usual-start.png" width="200" its:translate="no">
            <p its:translate="yes">Әдеттегі бастапқы позиция: ақшыл-күңгірт, күңгірт-ақшыл</p>
          </media>
        </td>
      </tr>
      <tr>
        <td>
          <p><em>Әдеттегі бастапқы позиция</em></p>
        </td>
      </tr>
    </table>

    <p><em>Күңгірт</em> бірінші бастайды.</p>
  </section>

  <section id="during-game">
    <title>Ойын барысында</title>

    <p>Ойыншылар кезекпен (<em>Күңгірт</em> бірінші болып) тақтаға өз түсіндегі фигураны жаңа қойылған фигура мен бұрын қойылған дәл сондай түсті фигураның арасында қарсыластың кем дегенде бір қатар фигурасы қалатындай етіп қояды.</p>

    <note><p>Бұл орналастыру горизонталды, вертикалды немесе диагоналды болуы мүмкін.</p></note>

    <p>Фигура қойылған кезде, жаңа қойылған фигура мен екінші фигура арасындағы фигуралар қатары ойыншының түсіне аударылады. Егер осылай бірнеше қатар фигура қоршалса, олардың барлығы аударылады.</p>

    <p>Егер жүріс кезегінде мүмкін болатын жүріс болмаса, ойыншы кезекті өткізіп жіберуі керек. Егер мүмкін болатын жүріс болса, ойыншы кезекті өткізіп жібере алмайды. Егер екі ойыншы да жүре алмаса, әсіресе тақта толған кезде, ойын аяқталады.</p>
  </section>

  <section id="game-end">
    <title>Ойынның аяқталуы</title>

    <p>Ойыншылар ешбір ойыншы заңды жүріс жасай алмайтын болғанша кезекпен ойнайды. Осы сәтте ойын аяқталады.</p>

    <p>Ойынның аяқталуы көбінесе тақтаның толуына әкеледі, бірақ әрдайым емес. Қай жағдайда да, кімнің жеңгенін шешу үшін фигуралар саны маңызды болады.</p>

    <p>Егер сіз <em>Классикалық Реверси</em> ойнап жатсаңыз, жеңімпаз — тақтада өз түсіндегі фигуралары <em>ең көп</em> болған ойыншы; егер <em>Кері Реверси</em> ойынында болсаңыз, керісінше: жеңімпаз — тақтада фигуралары <em>ең аз</em> болған ойыншы.</p>

    <p>Егер күңгірт және ақшыл ұяшықтар саны бірдей болса, ойын тең аяқталды деп жарияланады.</p>
  </section>

</page>
